Colima Dancing Dogs
In Mexico heeft dit natuurlijke ras al een eeuwenoude historie. Er zijn in opgravingen van de precolombiaanse culturen resten van deze honden gevonden, die teruggaan tot voor onze jaartelling. Beroemd zijn de zogenaamde dansende honden van Colima.

Hoe de honden precies ontstaan zijn is niet duidelijk, maar heel waarschijnlijk door een mutatie. Doordat het gen voor naaktheid het sterkst is konden deze honden zich voortplanten en zich steeds meer uitbreidden. Daarbij komt dat het niet hebben van haar veel voordelen had voor de bewoners. De honden kregen geen ongedierte waar ze ziek van werden. De mensen konden hun warme huid waarderen en namen de honden mee hun hutten en slaapplaatsen in.

De Tolteken zagen de honden als heilig en als vertegenwoordiger van de god Xolotl, waar het ras zijn naam aan heeft danken. Xolotl was onder andere de god die de doden naar het hiernamaals vergezelde.
De naakthond heeft hij volgens de legenden gemaakt, als gezelschap. De Xolo's werden goddelijke gaven toebedacht en men geloofde dat de honden verschillende ziektes konden genezen. De honden werden uitstekend verzorgt en zelfs vertroeteld. Echter, de Tolteken geloofden dat de honden de baas vergezelden naar het hiernamaals. Als de baas kwam te overlijden werden de honden gedood en met de baas begraven.

De honden werden echt overal voor gebruikt, voor de jacht, als gezelschap, als speelkameraadje voor de kinderen en als offer voor de goden.
Later veroveren de Azteken het gebied van de Tolteken. De Azteken zijn volgens veel boeken het wreedste volk wat er ooit geweest is. Oorlogen en massaoffers waren aan de orde van de dag. Ook de honden werden geofferd voor de goden en gegeten. In de tijd van de Azteken is het aantal Xolo's dramatisch verminderd.

Mexicaan uit 1915
Pas in de jaren 40 van de vorige eeuw zagen de Mexicanen in dat ze over een bijzonder hondenras beschikten. De regering sponsorde een project om alle resterende Xolo's uit heel Mexico te verzamelen. Ondanks de tegenwerking van de inheemse bevolking lukte het om een aantal Xolo's bijeen te krijgen en in 1956 werd de Xoloitzcuintle als officieel ras door de Mexicaanse kynologie erkend.

Het ras is nu een levend nationaal monument in Mexico en prijkt op boeken, postzegels en pamfletten.